Agroforestry groeit in de provincies | Agroforestry Netwerk Overijssel

Agroforestry, het combineren van houtige gewassen met landbouw en veehouderij, is in Nederland in korte tijd uitgegroeid tot een beweging met stevige wortels in de provincies. Provinciale agroforestry-netwerken spelen hierbij een cruciale rol. Ze ondersteunen boeren, adviseren en verbinden praktijkervaring met beleid, onderzoek en marktontwikkeling. Het bijzondere van deze aanpak is het sterke bottom-up karakter: boeren nemen zelf het initiatief, waardoor regionale diversiteit en maatwerk centraal staan. Binnen het Agroforestry Netwerk Nederland (ANN) worden deze netwerken verder geprofessionaliseerd en verbonden, zodat kennis en ervaringen landelijk gedeeld kunnen worden.

In Overijssel hebben ze vanuit het agroforestry netwerk afgelopen maanden flink ingezet op het creëren van meer bewustwording rondom de bijdrage die agroforestry kan leveren op veel verschillende maatschappelijke thema’s. Zo hebben ze een inspiratiesessie gehouden voor beleidsmedewerkers van gemeenten en Omgevingsdiensten. Ook voor geïnteresseerde agrariërs hebben ze dit eerste half jaar veel verschillende thema’s (oa akkerbouw, verdienmodel, snoei) uitgelicht tijdens veldbezoeken, excursies en in een online café. Op 21 juni stond er nog een Zomermarkt met een demonstratie ‘zomer onderhoud van fruit en noten’ op het programma, op het erf van kwekerij Decohof in Hoonhorst.
 
Ook provincie Overijssel stimuleert de toepassing van agroforestry in de agrarische bedrijfsvoering. Naast een bijdrage in de kosten voor aanplant is er ook een vergoeding mogelijk voor de eerste 6 jaar in onderhoud en beheer van het systeem. Daarnaast is er een voucher beschikbaar voor het laten opstellen van een bedrijfsplan op maat, en stimuleert provincie de investering in machines voor onderhoud, oogst of verwerking. Daarmee laat provincie zien dat zij deze ontwikkeling belangrijk vindt en is het een signaal dat de overheid agrariërs nodig heeft bij het realiseren van haar beleidsdoelen. 
 
Onlangs heeft ook de Wageningen Universiteit & Research een verkenning afgerond naar de potentie van verschillende vormen van agroforestry in Overijssel. Het rapport beschrijft hoe deze verschillende vormen bijdragen aan een toekomstbestendig Overijssels landelijk gebied. Deze analyse helpt ons als netwerk om te focussen op bepaalde beleidsthema’s en op gebieden waar de impact het grootst kan zijn. Vanuit het netwerk werken ze aan een visie waar ze de komende jaren naartoe willen. In het najaar toetsten ze deze visie met het netwerk en andere stakeholders.
 
Notenteelt blijft nog wel even pionieren: agroforestry in Radewijk. Op het erf van oud-melkveehouder Jan van der Veen in Radewijk zie je het direct: hier wordt op een andere manier geboerd. Bij Eetbaar Erf van der Veen wordt akkerbouw slim gecombineerd met de teelt van hazelnoten. Deze vorm van agroforestry laat zien dat landbouw en bomen elkaar kunnen versterken.
 
Afgelopen mei kreeg het bedrijf bezoek van Maurits von Martels, gedeputeerde van de Provincie Overijssel. Hij overhandigde de subsidiebeschikking als steun voor deze innovatieve stap richting natuur-inclusieve landbouw. ‘Samen met het agroforestry Netwerk hebben ze mooi kunnen laten zien hoe agroforestry er in de praktijk uit kan zien. En, heel leuk, een mooie voucher ontvangen om te gebruiken voor de verdere ontwikkeling’, aldus Jan van der Veen. Waar vroeger koeien, varkens en vleeskuikens werden gehouden, is het bedrijf inmiddels omgeschakeld.

Naast hazelnoten worden er op het erf ook scharrelvleeskuikens gehouden voor het ‘Beter voor’-programma van Albert Heijn. De familie werkt daarnaast aan de aanleg van een ‘eetbaar erf’ volgens de principes van een voedselbos. Met deze aanpak laat Jan zien hoe agroforestry niet alleen goed is voor biodiversiteit en bodemkwaliteit, maar ook past binnen een rendabele bedrijfsvoering. Zijn tip? ‘Ga veel kijken bij collega’s en trek daarna je eigen plan, want de omstandigheden zijn overal anders’